Jelatin Nedir? Nasıl Kullanılır?

Jelatin Nedir? Nasıl Kullanılır?

Yemektarifciniz
Bu Yazımızı ne kadar beğendiniz?
Toplam Puanı : 4.7

Jelatin nedir? Çoğumuzun bu gizemli madde hakkında bildiği tek şey, çocukluğumuzun vazgeçilmez şekeri olan ayıcık şeklinde renk renk jelibonların yapımında kullanıldığıdır. Ancak bu büyülü içerik hakkında bilinmesi gereken çok şey var. Bu yazımızda jelatinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve onu evde tam potansiyeliyle nasıl kullanabileceğimizi açıklıyor olacağız.

Jelatin Nedir?

Jelatinin ne olduğunu detaylıca açıklamaya geçmeden önce önemli bir noktaya parmak basmak isteriz. Vegan arkadaşlarınız varsa, muhtemelen bir noktada, hayvansal bir yan ürün olan jelatin içerdiği için jelibon, jöle gibi gıda ürünlerini yiyemediklerinden şikayet ettiklerini duymuşsunuzdur.

 

Yapısı slime’a benzeyen bu jelimsi gıdanın hayvanlarla alakası olamayacağını düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Jelatin, hayvan dokusundan elde edilir ve bir kolajen şeklidir. Özellikle etli bir çorba, et suyu veya haşlama hazırladığınızda, bir süre soğumaya bıraktıktan sonra suyun jölemsi, neredeyse katı bir hale geçtiğini deneyimlediyseniz neden bahsettiğimizi daha iyi anlayacaksınız.

 

Bu kıvamın nedeni, et, kemik, kıkırdak ve diğer parçalarda doğal olarak var olan jelatinin, içinde piştiği sıvıda erimiş olmasıdır. Bu esnek ve jölemsi kıvam, piyasada satılan rafine jelatini (genelde toz formda satılır) jelatin yapan şeydir. Meyve suyu, süt ürünleri veya alkollü içeceklere biraz eklendiğinde harika kıvamlı reçeller, jelibonlar, ve sütlü tatlılar elde edebilirsiniz.

 

Jelatin aynı zamanda yarı saydam kağıtlar şeklinde de satılır, ancak bunlar daha çok endüstriyel malzeme olarak geçer ve bulmak veya evde kullanmak toz haline göre daha zordur.

Jelatinin Özellikleri

Artık jelatinin hayvansal bir gıda olduğunu ve yiyeceklere jölemsi kıvam vermekte kullanıldığını biliyorsunuz. Peki jelatin nasıl çalışır? Toz jelatini aktifleştirmek için ilk olarak soğuk suda çözmemiz gereklidir. Jelatini, her granülün suyla temas etmesi ve nemlenmesi için suyun yüzeyine eşit olarak serpin. Ardından, çözülmüş jelatini ılık bir sıvıya ekleyin.

 

Bu sayede kolajen molekülleri gevşer ve esner. Jelatin molekülleri ancak karışımınızı en az dört saat buzdolabında beklettiğinizde yeniden birleşir ve sıvınızı pürüzsüz, parlak, titrek bir katıya dönüştürür.

Jelatin Evde Nasıl Üretilir?

Eğer aktardan toz jelatin almak istemiyor ve kendi jelatininizi kendiniz üretmek istiyorsanız kasaptan alacağınız yaklaşık 1.5 kilo kadar kemik ve bağ dokusu ihtiyacınızı giderecektir. Tencereye kemikleri ekleyin ve üzerini biraz geçecek kadar suyla doldurun. Su kaynayana kadar yüksek ateşe maruz bıraktıktan sonra altını kısın ve 48 saat pişirin.

 

Unutmayın, pişirme süresi ne kadar uzun olursa o kadar fazla jelatin elde edilir. Tencerenin altını kapattıktan sonra sıvıyı süzün ve soğumaya bırakın. Bu esnada katılaşma başlayacaktır. Sıvının yüzeyindeki yağları alın. Jelatin katılaştıktan sonra küpler halinde keserek buzlukta bir yıl saklayabilirsiniz. İşte jelatininiz hazır!

Sığır Jelatini Nedir?

Jelatin hayvansal bir gıda ve kolajenin bir formu oluşu sebebiyle pek çok kaynağı vardır. Yukarıda da anlattığımız gibi en kolay elde edilme yöntemi hayvanın kemik ve kıkırdaklarının kaynatılmasıdır, bu nedenle sürekli olarak kesimi yapılan büyük baş hayvanlardan biri olan sığır, jelatin üretimi için mükemmel bir kaynaktır.

 

Sığır jelatini, sığır kesildikten ve etleri et fabrikalarına gittikten sonra kalan kemiklerden elde edilen jelatindir. Diğer en yaygın jelatin kaynağı domuz olduğu için, ülkemizde marketlerden ve aktarlardan alabileceğiniz tüm hayvansal jelatinler sığır jelatinidir.

Bitkisel Jelatin Nedir?

Veganlar ve vejeteryanlar, hayvanlardan yapılan jelatin içeren yiyecekleri yemezler. Dolayısıyla hayvanlar dışındaki kaynaklardan jelatin alternatifleri üretmek gerekmiştir. Hayvanlardan elde edilen jelatinlere kısmi alternatifler arasında deniz yosunu özleri olan agar agar ve karagena, ve bitki özleri olan pektin ve konjak bulunur.

 

Ülkemizde en yaygın olarak bulunabilen vegan jelatin alternatifi agar agardır. Agar agar, pul, toz, şeritler ve barlar halinde satılmaktadır. Deniz yosunu bir jel haline gelene kadar kaynatılır, preslenir, kurutulur ve daha sonra agar pulları oluşturmak için ezilir. Bu pullar rendelenerek toz haline getirilir, ya da dondurularak bar veya şerit haline getirilir.

Pasta Jelatini Nedir?

Jelatinin başlıca kullanıldığı sektörler pastacılık ve tatlı sektörleridir. Pasta, cheesecake, jöle, marshmellow, jelibon gibi birçok tatlı jelatin içermektedir. Ülkemizde bazı tatlı markalarının sattıkları toz jelatinler mevcuttur. Bu jelatinler aktardan alınan jelatinle birebir aynı olup vegan olduğu belirtilmediği takdirde sığır kökenlidir.

 

Dolayısıyla pasta jelatini diye bir şey yoktur, toz sığır jelatini veya toz vegan jelatin (agar agar) vardır diyebiliriz.

Helal Jelatin Nedir?

Yurtdışında jelatinin başlıca elde edildiği kaynaklar sığır, domuz ve balıktır. Dolayısıyla domuzdan üretilen jelatin helal olamayacağı için helal jelatin kavramı ortaya çıkmıştır. Ülkemizde satılan jelatin sığır kökenlidir, tek alternatifi ise bitkisel olan agar agardır. Ancak hatırlatmalıyız ki hayvansal bir ürünün helal olması için sadece o ürünün hangi hayvandan üretildiği değil, hayvanın nasıl kesildiği de belirleyici bir faktördür.

 

Yani jelatinin sığır kökenli olması, helal olması için yeterli değildir. Bu sığırın helal olması için İslami usüllere uygun olarak kesilmesi gereklidir. Helal tüketmeye özen gösteren okuyucularımız için belirtmemizde fayda var ki Türkiye’de satılan birçok paketli toz jelatin ithal edilmektedir. Dolayısıyla her ne kadar sığır kökenli olsalar da helal kesim yapılıp yapılmadığı hakkında bir bilgiye erişmek zordur ve bu konuda hassasiyet gösteriyorsanız dikkat etmenizde fayda var.

Sonuç Olarak

Jelatin, o veya bu şekilde, günlük hayatımızda farkında olmadan tükettiğimiz gıdalardan biridir. Dolayısıyla bu madde hakkında bilgi sahibi olmak, ne yediğimizin farkında olmak için gereklidir. Umuyoruz ki yazımız jelatin nedir ne değildir konusunda bilgilendirici olmuştur. Bir başka blog makalemizde görüşmek üzere, hoşça kalın.

Jelatin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yaprak jelatin, toz formu yerine kullanabileceğiniz, içerik ve besin değeri açısından toz jelatinden hiçbir farkı olmayan, kağıt şeklinde bir jelatin çeşididir. Yaprak jelatin, toz jelatine göre daha zor bulunur. Yaprak jelatin de toz versiyonu gibi kıvam arttırmak için tatlılar, atıştırmalıklar gibi birçok gıdada kullanılmaktadır.

Jelatin kolajen yapıda bir besin olduğu için çok fazla tüketilmesi karın ağrısı ve mide bulantısına sebep olabilir. Aslında sadece bu nedenden dolayı çocuklara çok fazla şeker, jelibon vs. yerlerse karınlarının ağrıyacağı söylenir. Dolayısıyla fazla jelatin tüketiminin bağırsakları bozduğunu söyleyebiliriz.

Yukarıda da detaylıca anlatmış olduğumuz üzere, özellikle tatlı sektöründe kıvam verici olarak kullanılan Jelatin, kozmetik sektöründe krem, saç jölesi vs. yapımında, süt ürünlerinin yapımında vs. kullanılır.

Standart kıvam için 1 yemek kaşığı jelatin başına 1 bardak su kullanın. Jelatini soğuk suya ekleyip karıştırdıktan sonra aktifleşmesi için ısıtın. Bütün granüller kaybolana kadar ısıttığınız ve karıştırdığınız jelatini tatlınıza ekleyebilirsiniz. Jelatinli tatlınız dolapta birkaç saat bekledikten sonra katılaşacak ve jöle kıvamına geçecektir.

Eğer vegan beslendiğinizden veya başka bir sebepten üzere jelatin kullanmak istemiyorsanız, kullanabileceğiniz en yakın alternatif agar agardır. Agar agar, deniz yosunundan elde edilen tamamen bitkisel bir kıvam arttırıcıdır ve vegan ürün üretimine dikkat eden birçok firma tarafından jelatin yerine kullanılmaktadır.

Jelatini genellikle toz olarak, aktarlarda ve süpermarketlerde bulabilirsiniz.

Yaygın olarak satılan bir markanın toz jelatini, marketlerde ortalama 2 Türk lirasına satılmaktadır.

Dünyada jelatin, ülkemizin aksine çok yoğun olarak üretilmekte, kaynak olarak sadece sığır değil, özellikle domuz başta olmak üzere balıklardan da üretilip tüketilmektedir.

Türkiye genellikle sığır jelatinini ithal etmektedir ancak yakın zamanda Balıkesir’de sığır derisinden jelatin üreten tesisler açılmıştır.

Jelatin tozunu birçok tatlıda ve süt ürününde farkında olmadan yiyoruz. Dolayısıyla jelatin tozu yenir.

Üzerinde bitkisel ya da vegan ibaresi olmayan jelatinler sığır jelatini olup, hayvansaldır.

Jelatin, buzlukta 1 yıl, dolapta 1 hafta kadar dayanır. Dolayısıyla jelatin saklama ömrü bittiğinde bozulur.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız